Сайлау процесінен айырмашылығы, референдумда адамдар белгілі бір тұлғаға немесе саяси партияға емес, нақты идеяға, заң жобасына немесе елдің даму векторына дауыс береді. Бұл – халықтың биліктің бірден-бір қайнар көзі екенін көрсететін ең айқын дәлел.
Референдумның қоғамдағы негізгі функциясы – саяси сенімді нығайту және азаматтардың мемлекеттік процестерге қатысуын арттыру. . Бұл жүйе билік пен халық арасындағы алшақтықты жояды.
Мемлекеттік маңызы бар мәселелер тек жоғарғы эшелондарда шешілсе, қоғамда әртүрлі күмән мен сенімсіздік туындауы заңды. Ал жалпыхалықтық дауыс беру нәтижесі – қоғамдық келісімнің ең жоғары деңгейі.
Референдум азаматтардың саяси мәдениетін қалыптастыруда үлкен рөл атқарады. Әр адам өзін жай ғана тұрғын емес, өз елінің ертеңіне тікелей жауапты азамат ретінде сезіне бастайды.
Бұл процесс азаматтық қоғамды жұмылдыруға, ортақ мақсаттар төңірегіне бірігуге септігін тигізеді. Ол – халықтың өз тағдырына иелік ету құқығын жүзеге асырудың ең төте жолы.
Мемлекеттің стратегиялық бағытын айқындау – әрбір азаматтың конституциялық құқығы. Референдум арқылы қабылданған әрбір шешім тарихи маңызға ие болып, ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етеді.
Мұндай іс-шаралар арқылы қоғамдағы пікірлер сүзгіден өтіп, ең дұрыс деген шешімге келуге жол ашылады. Бұл – демократиялық институттардың жетілуінің көрсеткіші. Сондықтан, референдумға белсенді қатысу – азаматтық борыш қана емес, өз болашағыңа бақылау орнатудың бірден-бір жолы. Ол мемлекеттің әділдігі мен ашықтығына кепілдік береді.
Қорыта айтқанда, референдум – қоғамның өзін-өзі басқарудағы еркіндігі мен мемлекеттің тұрақтылығының негізгі діңгегі. Бұл институт дамыған елдердің өркениетті жолының ажырамас бөлігі.
Аяулым Жалбенова