Конституция – мемлекет дамуының стратегиялық бағдары

Кез келген мемлекеттің қуаты оның экономикалық көрсеткіштерімен немесе табиғи байлығымен ғана өлшенбейді. Елдің шынайы тұрақтылығы – заң үстемдігінің сақталуы, азаматтардың құқықтарының қорғалуы және қоғамдағы өзара жауапкершіліктің қалыптасуы арқылы айқындалады. Осы құндылықтардың барлығын бір арнаға тоғыстыратын басты құжат – Конституция. Ол мемлекеттің құқықтық негізін айқындап қана қоймай, елдің бүгінгі даму бағыты мен болашақтағы мақсат-міндеттеріне бағдар береді.

Конституцияның басты ерекшелігі – оның қоғам өмірінің барлық саласына ықпал етуінде. Мемлекеттік биліктің ұйымдастырылуы, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары, қоғамдық қатынастардың негізгі қағидаттары осы құжатта көрініс табады. Сондықтан Конституцияны тек заңгерлер мен мемлекеттік қызметшілерге арналған құқықтық құжат ретінде қарастыру дұрыс емес. Ол – әрбір азаматтың күнделікті өмірімен тікелей байланысты, қоғамдағы тәртіп пен тұрақтылықтың кепілі.

Құқықтық мемлекет құру ең алдымен заңның баршаға ортақ болуын талап етеді. Заң алдында әр адамның тең болуы, азаматтардың өз құқықтарын еркін пайдалана алуы және міндеттерін жауапкершілікпен орындауы – әділетті қоғамның негізгі белгілері. Бұл қағидаттар қағаз жүзінде ғана қалып қоймай, күнделікті қоғамдық тәжірибеде жүзеге асқанда ғана өзінің нақты мәніне ие болады. Осы тұрғыдан алғанда, Конституция талаптарын сақтау мемлекеттік органдардың ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті саналады.

Елдің тұрақты дамуы азаматтардың белсенділігімен де тығыз байланысты. Өз құқығын білетін, заң талаптарын құрметтейтін және қоғамдық мәселелерге бейжай қарамайтын азаматтар мемлекеттің өркендеуіне елеулі үлес қосады. Әсіресе жас ұрпақтың құқықтық сауаттылығын арттыру, олардың бойында отансүйгіштік пен азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру маңызды. Себебі болашақта ел тізгінін ұстайтын ұрпақтың құқықтық мәдениеті мемлекеттің даму деңгейіне тікелей әсер етеді.

Конституцияның мәні – қоғамдағы тұрақтылықты сақтау мен жаңғыру үдерістерінің үйлесімді жүзеге асуына негіз болуында. Уақыт өзгеріп, қоғамдық сұраныстар жаңарғанымен, заң үстемдігі, адам құқықтарын құрметтеу, қоғамдық келісім мен бірлік секілді іргелі құндылықтардың маңызы төмендемейді. Керісінше, жаһандық өзгерістер кезеңінде осы қағидаттарды берік ұстану мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін арттырып, азаматтардың болашаққа деген сенімін нығайтады.

Конституцияның беделі оның мәтініндегі нормалармен ғана емес, сол нормалардың өмірде қаншалықты орындалуымен өлшенеді. Сондықтан әрбір азамат заңға құрметпен қарап, өз құқығы мен міндетін жете түсінуі қажет. Мемлекеттік органдардың ашықтығы, қабылданатын шешімдердің заңдылығы және қоғам алдындағы жауапкершілік те конституциялық қағидаттардың нақты жүзеге асуына ықпал етеді.

Қорыта айтқанда, Конституция – мемлекеттің құқықтық тірегі, қоғамның тұрақтылығы мен бірлігінің негізі. Оны құрметтеу – ел болашағына құрмет көрсету, ал талаптарын сақтау – ортақ жауапкершілікті сезіну деген сөз. Заң үстемдік құрған, азаматтарының құқығы қорғалған және әрбір адамның мүмкіндігіне жол ашылған қоғам ғана ұзақ мерзімді дамуға қол жеткізе алады. Сондықтан Конституция қағидаттарын күнделікті өмірде басшылыққа алу – тұрақты әрі өркендеген Қазақстанды қалыптастыру жолындағы баршамызға ортақ міндет.