«Салауатты университеттер» жобасы

Қазақстан Республикасында денсаулық сақтауды дамытудың 2026 жылға дейінгі тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың бірі «Салауатты университет» жобасын іске асыру болып табылады.

Жоба Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бастамасы шеңберінде жобасы іске асырылып жатыр.

«Салауатты университеттер» жобасы Англияда, 1990-жылдардың басында Ланкастер және Орталық Ланкашир университеттерімен әзірленді. 1996 жылы екі университет те жобаны жүзеге асырудың тиімділігі бойынша тәжірибе алмасу мақсатымен I Халықаралық конференция өткізді.

Бұл жобаны енгізуге себеп болған Қазақстандағы студенттер арасында денсаулық және салауатты өмір салтын зерттеу кезінде анықталғаны:

HBSC 2022 жылғы зерттеулеріне сәйкес, біздің жасөспірімдер арасында психикалық денсаулық проблемалары жасына байланысты, әсіресе 15 жасқа толған қыздар арасында нашарлайтындығы анықталған.

Қазақстандағы 15 жастағы мектеп оқушыларының 29%-ы және екі есе кіші балалардың (11%) депрессияға ұшырайтындығы, ал 15 жастағы қыздардың 46%ы жиі ашуланшыққа немесе көңіл күйінің нашарлауына шағымдануы, сол кезде ұлдар арасында бұл көрсеткіш 21%-ды құрайтындығы анықталған және 15 жастағы қыздардың 22%-ы өзін жалғыз сезінетінін айтқан.

Бұл үшін репродуктивті және жыныстық денсаулықты қорғау және нығайту жұмыстарын жүргізу қажеттігі анықталды, яғни:

— жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың алдын алу;

— қажетсіз жүктіліктің алдын алу;

— ұрпақты болу денсаулығына жауапкершілікпен қарауды қалыптастыру;

— студенттердің психикалық денсаулығына көңіл бөлуді қалыптастыру.

— жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың алдын алу;

— қажетсіз жүктіліктің алдын алу;

— ұрпақты болу денсаулығына жауапкершілікпен қарауды қалыптастыру;

— студенттердің психикалық денсаулығына көңіл бөлуді қалыптастыру.

«Салауатты университеттер» жобасының негізгі құрамы: студенттер, профессор-оқытушылар құрамы және техникалық қызметкерлер.

Сонымен қатар қосымша қатысушы тараптар:

• жергілікті қоғамдастық;
• жастар саясаты жөніндегі кеңестер;
• Үкіметтік емес ұйымдар;
• кәсіпкерлердің ұлттық палатасы;
• жеке сектор;
• жастар ресурстық орталықтары;
• волонтерлер;
• БАҚ.

ЖОО-ның жоғары басшылығының қатысуы мен қолдауы – сау университет бастамаларын ілгерілетудегі маңызды элементі.

Жұмыс тобының рөлі – университет қауымдастығын жобаны іске асыруға бағыттау.

Сау университеттің жұмыс тобының мүшелері мыналар болуы мүмкін:

• Университет ректоры;
• оқу-әдістемелік және тәрбие жұмысы жөніндегі проректор;
• оқытушылар;
• Университеттің студенттік өзін-өзі басқару кеңесі;
• студенттер (бұрынғы / қазіргі);
• кураторлар, ата-аналар;
• студенттік емхана мамандары (дәрігер / медбике);
• денсаулық сақтау / білім беру мәселелері бойынша сыртқы сарапшылар;
• басқа да мүдделі тұлғалар / ұйым өкілдері.

«Салауатты университеттер» жобасының  маңыздылығы денсаулық сақтау және білім беру ұйымдарының өзара тығыз байланыстылығында:

— дені сау жастар оқу үлгерімін тиімді түрде жақсартады. Яғни, сауатты мамандарды даярлайды;

— жастардың білім деңгейі елдің ұзақ мерзімді экономикалық өркендеуіне және денсаулық көрсеткіштеріне оң әсер етеді;

— Университет қызметкерлерінің денсаулығы мен әл ауқатын жақсарту жұмыс орындарының азаюына және жұмысқа қанағаттану деңгейінің жоғарылауына әкелуі мүмкін;

— қызметкерлер мен студенттердің денсаулығын белсенді түрде нығайту арқылы қызметкерлер оң үлгі болу мүмкіндігіне ие болады.

— Университеттің оң қоғамдық имиджі, танымалдығы мен рейтингін арттырады.

— Университеттегі денсаулықты нығайту бұл білім беру, әлеуметтік және кадрлық мақсаттарға жету, сонымен қатар бүкіл университет қауымдастығының денсаулығын жақсарту болып отыр.

Самат Ахметов,

Жетісу облысы СЭБД басшысының орынбасары.