2026 жылғы 17 қыркүйекте Алматы қаласында сақтандыру, қаржы және зейнетақы нарығының өкілдерін бір алаңға жинағанKazakhstan Insurance Forum 2026 өтті. Форум аясында«Жоспардан тыс өмір: болашақты сақтандырудан неге қорқамыз?» атты панельдік пікірталас ұйымдастырылып, ондаөмірді сақтандыруды дамыту, ұзақмерзімді қаржылық жоспарлаужәне азаматтардың болашақ табысын қамтамасыз етудегі жаңамүмкіндіктер мәселелері талқыланды.
Пікірталасты сақтандыру нарығының сарапшысы, Centras Group негізін қалаушы Елдар Абдразаков жүргізді. Талқылауға «БЖЗҚ» АҚ Басқарма төрағасы Жанат Құрманов, KASE Басқарма төрағасы Әділ Мұхамеджанов, «BCC Life» ӨСК» АҚ Басқарма төрағасы Гүлжан Жақсымбетова, Bank CenterCredit вице-президенті Анастасия Овсянникова, «Халық-Life» АҚ Басқарма төрағасы Гаухар Бурибаева және AJR Finance Ltd исламдық қаржытех-компаниясының негізін қалаушы Мұрат Қылышбай қатысты.
Пікірталас барысында азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыру құралдарының бірі ретінде зейнетақы аннуитетін дамыту мәселесі де сөз болды. Бұл бағыттың келешегі туралы «БЖЗҚ» АҚ Басқарма төрағасы Жанат Құрманов айтып берді. Ол Қазақстанның сақтандыру нарығы жоғары қарқынмен дамып келе жатқанын және оның одан әрі өсу әлеуеті зор екенін атап өтті. Сонымен қатар, оның пікірінше, сақтандыру индустриясының ауқымы әзірге экономиканың даму қарқынына толық сәйкес келе бермейді.
«Өмірді сақтандыруды дамытуға ықпал ететін бағыттардың бірі – зейнетақы аннуитеті нарығы. Зейнетақы жинақтарын зейнетақы аннуитетін сатып алуға пайдалану мүмкіндігі зейнетақы жүйесіне бастапқыдан-ақ азаматты зейнет жасындағы табыспен қамтамасыз етудің бір нұсқасы ретінде енгізілген. Бүгінде БЖЗҚ-да зейнетақы жинақтары бар қазақстандықтардыңоларды алудың әртүрлі тәсілдерін таңдауға мүмкіндігі бар: БЖЗҚ-дан қаражат толық таусылғанға дейін белгіленген кесте бойынша төлемдер алу, сақтандыру компаниясы арқылы өмір бойы төлемдер алу немесе осы екі нұсқаны үйлестіру.
Өмірді сақтандыру нарығы инвестициялық нарықпен тығыз байланысты. Классикалық өнімдермен (шұғыл, кейінге қалдырылған және бірлескен зейнетақы аннуитеттері) қатар инвестициялық құрамдас бөлікке байланысты жаңа мүмкіндіктер де пайда болуда. Бұл – заңды құбылыс, өйткені бүкіл әлемде өмірді сақтандыру инвестициялық нарықпен тығыз байланысты, ал сақтандыру компаниялары ірі институционалдық инвесторлар ретінде әрекет етеді.
Сондықтан зейнетақы аннуитетін «сатып алдым, ұмыттым» деген қағидатпен қабылдамаған маңызды. Азаматтар бұл қаржы құралының қандай қосымша артықшылықтар беретінін, оның ішінде ұзақмерзімді қаржылық жоспарлау және инвестициялық құрамдас бөлік тұрғысынан түсінуі қажет. Нарықтың одан әрі дамуы сақтандыру қорғанысын, тұрақты дивидендтер мен инвестициялық мүмкіндіктерді ұштастыратын жаңа, оның ішінде гибридті өнімдердің пайда болуына алып келуі мүмкін», – деп түсіндірді Жанат Құрманов.
Жанат Құрманов халық арасында ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлау мәдениетін одан әрі қалыптастыру қажеттілігін де атап өтті. Пікірталас барысында айтылғандай, бұл мәселе әсіресе қысқамерзімді қаржылық мақсаттарға басымдық беруге бейім жастар үшін өзекті.
Қазақстандықтарға зейнетақы аннуитетінің қандай түрлері қолжетімді
Еске сала кетейік, зейнетақы аннуитеті – азамат пен өмірді сақтандыру компаниясы арасында жасалатын шарт. Оған сәйкес сақтандыру компаниясы өмір бойы немесе шартта белгіленген белгілі бір жасқа дейін ай сайын зейнетақы төлемдерін жүзеге асыруға міндеттенеді. Қазақстанның өмірді сақтандыру нарығында зейнетақы аннуитетінің бірнеше түрі ұсынылады.
Шұғыл зейнетақы аннуитеті шарт жасалғаннан кейін оның талаптарына сәйкес төлемдердің басталуын көздейді.
Кейінге қалдырылған зейнетақы аннуитеті төлемдердің шартта белгіленген белгілі бір кезең өткеннен кейін басталуын көздейді. Кейінге қалдырылған кезеңде қаражат шарт талаптарына сәйкес инвестициялануы мүмкін, бұл болашақ төлемдердің мөлшеріне оң әсер етеді.
Бірлескен (ерлі-зайыптылардың) зейнетақы аннуитеті екі адамның зейнетақы жинақтарын біріктіріп, шарт талаптарына сәйкес өмір бойы төлемдер алуға мүмкіндік береді. Қатысушылардың бірі қайтыс болғаннан кейін төлемдер екінші қатысушының пайдасына жалғаса береді.
Осылайша, зейнетақы аннуитеті нарығының дамуы азаматтардың ұзақмерзімді зейнетақы табысын қалыптастыру мүмкіндіктерін кеңейтіп, зейнетақы жинақтарын пайдаланудың қосымша нұсқаларын ұсынады. Бұл ретте зейнетақы төлемдерін БЖЗҚ-дан алу немесе зейнетақы аннуитетін сатып алу арасындағы таңдау – азаматтың өмірлік жағдайына, жинақтарының мөлшеріне және зейнетақыны жоспарлау мақсаттарына байланысты жеке қаржылық шешім.
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, сондай-ақ «Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым аударған кепілдік берілген депозит бойынша кепілдік берілген өтемнің талап етілмеген сомасы есебінен қалыптастырылған ерікті зейнетақы жарналарын есепке алып, оның есебін жүргізеді, зейнетақы төлемдерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ Қор нысаналы активтер мен нысаналы талаптарды есепке алуды, нысаналы жинақтау шоттарына нысаналы жинақтарды (НЖ) есепке алу мен есептеуді, НЖ төлемдерін оларды алушының банк шоттарына есептеуді, «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен НЖ қайтарымдарын есепке алуды жүзеге асырады (толығырақ www.enpf.kz сайтында).
Пресс-центр АО «ЕНПФ»
От классического пенсионного аннуитета — к новым возможностям
17 сентября 2026 года в г. Алматы прошел KazakhstanInsurance Forum 2026, объединивший представителей страхового, финансового и пенсионного рынка для обсуждения актуальных вопросов развития отрасли. В рамках форума состоялась панельная дискуссия «Жизнь не по плану: почему мы боимся страховать будущее?», участники которой обсудили вопросы развития страхования жизни, долгосрочного финансовогопланирования и новых возможностей для граждан в обеспечении будущего дохода.
Дискуссию модерировал эксперт страхового рынка, основатель Centras Group Ельдар Абдразаков. В обсуждении приняли участие председатель Правления АО «ЕНПФ» ЖанатКурманов, председатель Правления KASE Адиль Мухамеджанов, председатель Правления АО «КСЖ «BCC Life» ГульжанДжаксымбетова, вице-президент Банка ЦентрКредит Анастасия Овсянникова, председатель Правления АО «Халык-Life» ГаухарБурибаева и основатель исламской финтех-компании AJR FinanceLtd Мурат Кылышбай.
Одной из тем дискуссии стало развитие пенсионного аннуитета как одного из инструментов пенсионного обеспечения граждан. О перспективах этого направления рассказал Председатель Правления АО «ЕНПФ» ЖанатКурманов. Он отметил, что страховой рынок Казахстана демонстрирует высокие темпы роста и обладает значительным потенциалом дальнейшего развития. Вместе с тем, по его мнению, масштабы страховой индустрии пока не в полной мере соответствуют динамике развития экономики.
«Одним из направлений, способствующих развитию страхования жизни, становится рынок пенсионных аннуитетов. Возможность использовать пенсионные накопления для приобретения пенсионного аннуитета изначально была заложена в пенсионной системе как один из вариантов обеспечения гражданина доходом в пенсионном возрасте. Сегодня казахстанцы, имеющие пенсионные накопления в ЕНПФ, могут выбрать различные способы их получения: выплаты по графику из ЕНПФ до исчерпания средств, пожизненные выплаты через страховую компанию либо сочетание этих вариантов.
Рынок страхования жизни во многом интегрирован с инвестиционным рынком. Помимо классических продуктов (немедленный, отложенный и совместный пенсионныеаннуитеты) появляются новые возможности, связанные с инвестиционной составляющей. Это закономерно, поскольку страхование жизни во всем мире тесно связано с инвестиционным рынком, а страховые компании выступают крупными институциональными инвесторами.
Поэтому важно, чтобы пенсионный аннуитет воспринимался не по принципу «купил и забыл». Гражданам важно понимать, какие дополнительные преимущества предоставляет этот финансовый инструмент, в том числе с точки зрения долгосрочного финансового планирования и инвестиционной составляющей. Дальнейшее развитие рынка может привести к появлению новых, в том числе гибридных продуктов, которые будут сочетать страховую защиту, регулярные дивиденды и инвестиционные возможности», — прокомментировал ЖанатКурманов.
Жанат Курманов также подчеркнул необходимость дальнейшего формирования у населения культуры долгосрочного финансового планирования. Особенно актуальным это становится для молодежи, которая, как отмечалось в ходе дискуссии, зачастую ориентируется преимущественно на краткосрочные финансовые цели.
Какие виды пенсионных аннуитетов доступныказахстанцам
Напомним, что пенсионный аннуитет — это договор между гражданином и компанией по страхованию жизни, по которому страховая компания обязуется выплачивать ежемесячную пенсию пожизненно или до определенного возраста. На рынке страхования жизни Казахстана представлены различные виды пенсионных аннуитетов.
Немедленный пенсионный аннуитет предусматривает начало выплат после заключения договора в соответствии с его условиями.
Отложенный пенсионный аннуитет предполагает, что выплаты начинаются через определенный период, установленный договором. В период отсрочки средства могут инвестироваться в соответствии с условиями договора, что влияет на размер будущих выплат.
Совместный (супружеский) пенсионный аннуитетпозволяет объединить пенсионные накопления двух лиц для получения пожизненных выплат в соответствии с условиями договора. После смерти одного из участников выплаты продолжаются в пользу второго.
Таким образом, развитие пенсионного аннуитетного рынка расширяет возможности граждан по формированию долгосрочного пенсионного дохода и предоставляет дополнительные варианты распоряжения пенсионными накоплениями. При этом выбор между получением пенсионных выплат из ЕНПФ и приобретением пенсионного аннуитета является индивидуальным финансовым решением гражданина, которое зависит от его жизненной ситуации, размера накоплений и целей пенсионного планирования.
ЕНПФ создан 22 августа 2013 года на базе АО «НПФ «ГНПФ». Учредителем и акционером ЕНПФ является Правительство Республики Казахстан в лице ГУ «Комитет государственного имущества и приватизации» Министерства финансов Республики Казахстан. Доверительное управление пенсионными активами ЕНПФ осуществляет Национальный Банк Республики Казахстан. В соответствии с пенсионным законодательством ЕНПФ осуществляет привлечение обязательных пенсионных взносов, обязательных пенсионных взносов работодателя, обязательных профессиональных пенсионных взносов, добровольных пенсионных взносов, а также зачисление и учет добровольных пенсионных взносов, сформированных за счет невостребованной суммы гарантийного возмещения по гарантируемому депозиту, перечисленной организацией, осуществляющей обязательное гарантирование депозитов, в соответствии с Законом Республики Казахстан «Об обязательном гарантировании депозитов, размещенных в банках второго уровня Республики Казахстан», обеспечивает осуществление пенсионных выплат. Также Фонд осуществляет учет целевых активов и целевых требований, учет и зачисление целевых накоплений (ЦН) на целевые накопительные счета, выплат ЦН их получателю на банковские счета, учет возвратов ЦН в порядке, определенном Правительством Республики Казахстан в рамках программы «Национальный фонд – детям». (Подробнее на www.enpf.kz).
Пресс-центр АО «ЕНПФ»