Қазақстан Республикасында денсаулық сақтауды дамытудың 2026 жылға дейінгі тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың бірі «Салауатты университет» жобасын іске асыру болып табылады.
Жоба Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бастамасы шеңберінде жобасы іске асырылып жатыр.
«Салауатты университеттер» жобасы Англияда, 1990-жылдардың басында Ланкастер және Орталық Ланкашир университеттерімен әзірленді. 1996 жылы екі университет те жобаны жүзеге асырудың тиімділігі бойынша тәжірибе алмасу мақсатымен I Халықаралық конференция өткізді.
Бұл жобаны енгізуге себеп болған Қазақстандағы студенттер арасында денсаулық және салауатты өмір салтын зерттеу кезінде анықталғаны:
HBSC 2022 жылғы зерттеулеріне сәйкес, біздің жасөспірімдер арасында психикалық денсаулық проблемалары жасына байланысты, әсіресе 15 жасқа толған қыздар арасында нашарлайтындығы анықталған.
Қазақстандағы 15 жастағы мектеп оқушыларының 29%-ы және екі есе кіші балалардың (11%) депрессияға ұшырайтындығы, ал 15 жастағы қыздардың 46%ы жиі ашуланшыққа немесе көңіл күйінің нашарлауына шағымдануы, сол кезде ұлдар арасында бұл көрсеткіш 21%-ды құрайтындығы анықталған және 15 жастағы қыздардың 22%-ы өзін жалғыз сезінетінін айтқан.
Бұл үшін репродуктивті және жыныстық денсаулықты қорғау және нығайту жұмыстарын жүргізу қажеттігі анықталды, яғни:
— жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың алдын алу;
— қажетсіз жүктіліктің алдын алу;
— ұрпақты болу денсаулығына жауапкершілікпен қарауды қалыптастыру;
— студенттердің психикалық денсаулығына көңіл бөлуді қалыптастыру.
— жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың алдын алу;
— қажетсіз жүктіліктің алдын алу;
— ұрпақты болу денсаулығына жауапкершілікпен қарауды қалыптастыру;
— студенттердің психикалық денсаулығына көңіл бөлуді қалыптастыру.
«Салауатты университеттер» жобасының негізгі құрамы: студенттер, профессор-оқытушылар құрамы және техникалық қызметкерлер.
Сонымен қатар қосымша қатысушы тараптар:
- жергілікті қоғамдастық;
- жастар саясаты жөніндегі кеңестер;
- Үкіметтік емес ұйымдар;
- кәсіпкерлердің ұлттық палатасы;
- жеке сектор;
- жастар ресурстық орталықтары;
- волонтерлер;
- БАҚ.
ЖОО-ның жоғары басшылығының қатысуы мен қолдауы – сау университет бастамаларын ілгерілетудегі маңызды элементі.
Жұмыс тобының рөлі – университет қауымдастығын жобаны іске асыруға бағыттау.
Сау университеттің жұмыс тобының мүшелері мыналар болуы мүмкін:
- Университет ректоры;
- оқу-әдістемелік және тәрбие жұмысы жөніндегі проректор;
- оқытушылар;
- Университеттің студенттік өзін-өзі басқару кеңесі;
- студенттер (бұрынғы / қазіргі);
- кураторлар, ата-аналар;
- студенттік емхана мамандары (дәрігер / медбике);
- денсаулық сақтау / білім беру мәселелері бойынша сыртқы сарапшылар;
- басқа да мүдделі тұлғалар / ұйым өкілдері.
«Салауатты университеттер» жобасының маңыздылығы денсаулық сақтау және білім беру ұйымдарының өзара тығыз байланыстылығында:
— дені сау жастар оқу үлгерімін тиімді түрде жақсартады. Яғни, сауатты мамандарды даярлайды;
— жастардың білім деңгейі елдің ұзақ мерзімді экономикалық өркендеуіне және денсаулық көрсеткіштеріне оң әсер етеді;
— Университет қызметкерлерінің денсаулығы мен әл ауқатын жақсарту жұмыс орындарының азаюына және жұмысқа қанағаттану деңгейінің жоғарылауына әкелуі мүмкін;
— қызметкерлер мен студенттердің денсаулығын белсенді түрде нығайту арқылы қызметкерлер оң үлгі болу мүмкіндігіне ие болады.
— Университеттің оң қоғамдық имиджі, танымалдығы мен рейтингін арттырады.
— Университеттегі денсаулықты нығайту бұл білім беру, әлеуметтік және кадрлық мақсаттарға жету, сонымен қатар бүкіл университет қауымдастығының денсаулығын жақсарту болып отыр.
Самат Ахметов,
Жетісу облысы СЭБД басшысының орынбасары.