ШОБ-ты мемлекеттік қолдау жұмыспен қамтудың өсуіне ықпал етуде: бұл салада 4,5 млн қазақстандық еңбек етеді

2025 жылғы үшінші тоқсан қорытындысы бойынша ЖІӨ-дегі ШОБ үлесі 2024 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда (39,3%) 1,2 пайыздық тармаққа ұлғайып, 40,5% — ға жетті.
Кәсіпкерлікті дамытудың негізгі әсерінің бірі жұмыспен қамтудың өсуі болып қала береді. ШОБ секторында бүгінде 4,5 млн адам жұмыс істейді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 3,4% — ға артық (4,37 млн адам). Бұл экономикадағы әрбір екінші жұмысшының барлығы дерлік шағын және орта бизнеспен байланысты дегенді білдіреді.
Кәсіпкерлердің тауарлар мен қызметтерді өндіруге қосқан үлесі де айтарлықтай өсті. ШОБ субъектілерінің өнім шығару көлемі 2025 жылғы үшінші тоқсанда 73,1 трлн теңгеге жетіп, 2024 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда бірден 28% — ға артты (57,1 трлн теңге).

Өсудің негізгі факторының бірі бизнесті мемлекеттік қолдау құралы болып қала береді. Неғұрлым сұранысқа иелердің қатарына кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау және операторы «Даму»Қоры болып табылатын мемлекеттік кепілдіктер беру жатады.

Бүгінгі таңда субсидиялау экономиканың басым секторындағы шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін қолжетімді. Кәсіпкерлер үшін кредит мөлшерлемесі жылдық 13,2%. Кредиттеу мерзімі — 3 жылға дейін, қарыздың ең жоғары сомасы — 200 млн теңге.

2025 жылғы қорытынды бойынша субсидиялау шеңберінде 3 373 жобаға 365,7 млрд теңге несие сомасы қолдау тапты. Қолдау көлік және қоймалау, өңдеу өнеркәсібі, сауда, білім беру, денсаулық сақтау, туризм, құрылыс, агроөнеркәсіптік кешен мен қызмет көрсету салаларын қамтиды.

Бизнестің қаржыландыруға қол жеткізуін арттырудың қосымша құралы — кепілдік қорлары.

ШОБ-қа арналған кепілдік қоры қаржыландыру көлемі 7 млрд теңгеге дейінгі жобаларды қолдайды. Тіпті кепілмен қамтамасыз ету жеткіліксіз болса да, кәсіпкерлерге несие алуға көмектеседі. 2025 жылы осы құрал шеңберінде 509,2 млрд теңге сомасында 3 105 жобаға қолдау көрсетілді. Оның 282,5 млрд теңгесі — берілген кепілдіктер.
Ірі инвестициялық жобаларға арналған кепілдік қоры экономикаға банк секторының қосымша өтімділігін тарта отырып, 7 млрд теңгеден астам қаржыландырумен жобаларды қамтиды. 2025 жылғы қорытынды бойынша 5 жобаға 94,2 млрд теңге қолдау көрсетілді. Бұл ретте берілген кепілдік көлемі 21,8 млрд теңге.

2025 жылдан бастап «Өрлеу» атты бизнесті жеңілдікпен қаржыландырудың жаңа бағдарламасы іске қосылды. Ол жылдық 12,6% белгіленген мөлшерлемені және бір қарыз алушыға немесе байланысты қарыз алушылар тобына 7 млрд теңгеге дейін қаржыландырудың ең жоғары лимитін қарастырады.

Бағдарлама өндірісті кеңейтуге, кәсіпорындарды жаңғыртуға, жаңа жұмыс орындарын құруға және экономиканы әртараптандыруға бағытталған. Қаржыландыруды басым салалар – өңдеу өнеркәсібі, агроөңдеу, логистика, білім беру, денсаулық сақтау және басқа да салалардағы жобалар алады. 2025 жылғы қорытынды бойынша бағдарлама шеңберінде 588,2 млрд теңге кредит сомасына 2 278 жоба қолдау тапты.

Мемлекеттік қолдаудың кешенді шараларының нәтижесінде кәсіпкерлер өндірісті кеңейтіп, жаңа кәсіпорындар ашады. Жұмыс орындары құрылады. Бұл экономиканың өсуіне және халықтың жұмыспен қамтылуын арттыруға тікелей ықпал етеді.